Viện nghiên cứu Văn hóa và Ngôn ngữ

Các thành tố văn hóa trong hình thức kết cấu của thơ dân gian xứ Nghệ

Thông tin về bài viết:

Ngày đăng: Chủ nhật, 23 Tháng 10 2011 08:38

Tác giả: Ngô Văn Cảnh

1. Mối quan hệ giữa ngôn ngữ và văn hoá

Nếu văn hoá phản ánh "mối quan hệ giữa thế giới biểu tượng trong óc một cá nhân hay một tộc người với cái thế giới thực tại ít nhiều đã bị cá nhân này hay tộc người này mô hình hoá theo cái mô hình tồn tại trong biểu tượng..." [16, tr.17] thì có thể tìm thấy mối quan hệ giữa thế giới biểu tượng và thế giới thực tại đó của cư dân xứ Nghệ trong kho tàng thơ ca dân gian. Ở đó, từ phương diện nội dung, những nét riêng về thế giới tinh thần, vật chất, trí tuệ và cảm xúc chi phối hệ thống các giá trị đời sống, phong tục, tín ngưỡng,... của một cộng đồng được bộc lộ. Từ phương diện hình thức, cách lựa chọn, tổ chức hệ thống tín hiệu ngôn ngữ và hình thức thể loại trong vai trò biểu đạt các giá trị văn hoá được hiện thực hoá. Các thành tố văn hoá trở thành một bộ phận cấu thành nội dung và hình thức tác phẩm thơ ca dân gian.

Đọc tiếp: Các thành tố văn hóa trong hình thức kết cấu của thơ dân gian xứ Nghệ

Vấn đề nghiên cứu so sánh phức hợp trong văn học Bắc Miền Trung

Thông tin về bài viết:

Ngày đăng: Chủ nhật, 23 Tháng 10 2011 02:49

Tác giả: Mai Thị Liên Giang

Nghiên cứu so sánh phức hợp đã trở thành một trong những đối tượng của những cuộc tranh luận trong nghiên cứu khoa học xã hội. Các ý kiến xung quanh những cuộc tranh luận theo xu hướng này đều tập trung để trả lời cho câu hỏi: Khoa học xã hội có cần đến phương pháp so sánh phức hợp hay không?

Cũng như các ngành thuộc khoa học xã hội, nghiên cứu văn học cũng mang tính lịch sử, tính lý luận - mỹ học, nó vận dụng chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa duy vật biện chứng, một trong những cách biểu hiện quan trọng nhất của ý thức xã hội để hiểu bản chất và lí giải các quá trình, các hiện tượng của nó. Những môn như âm nhạc và nghệ thuật tạo hình cũng phản ánh ý thức con người, xã hội và chúng ta cũng phải soi sáng các quá trình và các hiện tượng của chúng bằng phương pháp đó như đối với văn học.

Đọc tiếp: Vấn đề nghiên cứu so sánh phức hợp trong văn học Bắc Miền Trung

Con người miền Trung trong sáng tác của Nguyễn Minh Châu

Thông tin về bài viết:

Ngày đăng: Chủ nhật, 23 Tháng 10 2011 02:45

Tác giả: Vienvhnn

Nguyễn Minh Châu sinh ra ở một làng quê miền Trung. Những năm tháng chiến tranh khốc liệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông  gắn bó với người dân miền Trung. Trong sự nghiệp sáng tác của mình, Nguyễn Minh Châu đã dành phần lớn công sức và tâm huyết để khám phá, thể hiện con người và vùng đất này. Ông đã đặt tên cho một cuốn tiểu thuyết viết về một làng quê miền Trung là Mảnh đất tình yêu. Vùng đất và con người miền Trung được gọi là "địa linh nhân kiệt”, đi vào sáng tác của Nguyễn Minh Châu đã trở thành những áng văn rất đẹp, góp phần làm phong phú kho tàng văn học hiện đại Việt Nam.

Đọc tiếp: Con người miền Trung trong sáng tác của Nguyễn Minh Châu

Bước đầu tìm hiểu giá trị văn hóa lịch sử của địa danh làng xã Quảng Bình

Thông tin về bài viết:

Ngày đăng: Chủ nhật, 23 Tháng 10 2011 02:37

Tác giả: Hoàng Tất Thắng

  1. Nhận xét chung

1.1. Như đã biết, địa danh là đối tượng nghiên cứu không chỉ riêng của ngành ngôn ngữ học mà còn của nhiều ngành khoa học khác như sử học, địa lý, khảo cổ, văn học,..Tuy nhiên, địa danh là một bộ phận đặc biệt của hệ thống từ vựng. Địa danh được dùng để đặt tên cho các đối tượng địa lý có vị trí xác định trên bề mặt của trái đất. Trong quá trình ra đời, tồn tại và phát triển, địa danh luôn luôn chịu sự tác động của quy luật ngôn ngữ. Do đó, nghiên cứu địa danh nói chung, địa danh làng xã Quảng Bình nói riêng chính là nghiên cứu về cấu tạo, phương thức định danh, ý nghĩa của các yếu tố cũng như quy luật hình thành và biến đổi của địa danh; làm sáng tỏ mối quan hệ gắn bó, tác động qua lại giữa địa danh với văn hóa, lịch sử, địa lý của vùng đất mà nó chào đời.

Đọc tiếp: Bước đầu tìm hiểu giá trị văn hóa lịch sử của địa danh làng xã Quảng Bình

Tinh thần hiếu học, một giá trị tiêu biểu của văn hóa Bắc miền Trung

Thông tin về bài viết:

Ngày đăng: Chủ nhật, 23 Tháng 10 2011 02:28

Tác giả: Lê Văn Tùng, Trường Đại học Đồng Tháp

1. Đặt vấn đề

Bắc Trung Bộ là dãi đất gồm 6 tỉnh[1] trải dài từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên Huế. Đây là một miền đất có vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng trong lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm và kiến quốc. Về mặt lịch sử, nơi đây là một trong những cái nôi[2] của dân tộc Việt Nam. Vùng đất này có tính đa dạng rất cao về thời tiết, địa hình, hệ sinh thái,…Chính vì thế, trải qua quá trình cải biến thiên nhiên, phòng chống thiên tai, lũ lụt, chống giặc ngoại xâm, xây dựng đời sống, nhân dân các tỉnh Bắc Miền Trung đã xác lập được những giá trị văn hóa – truyền thống riêng có của mình, những giá trị ấy thống nhất hữu cơ với các giá trị văn hóa trong cộng đồng các dân tộc anh em Việt Nam.

Đọc tiếp: Tinh thần hiếu học, một giá trị tiêu biểu của văn hóa Bắc miền Trung

Mấy ý kiến về phương pháp nghiên cứu các vấn đề khoa học xã hội và nhân văn xứ Nghệ

Thông tin về bài viết:

Ngày đăng: Chủ nhật, 23 Tháng 10 2011 02:19

Tác giả: Lê Văn Tùng

1.Cũng như một số “xứ” khác, xứ Nghệ là một địa bàn thu nhỏ của cả nước. Xét ở góc độ nào xứ Nghệ cũng có đủ các hình ảnh của đất nước. Về địa lý tự nhiên, ở đây có đủ các vùng: biển, đồng bằng, miền núi với hàng trăm cây số biên giới quốc gia. Xét về tộc người cư trú: có dân tộc Kinh và nhiều dân tộc ít người khác. Xét về lịch sử, xứ Nghệ là một trong những vùng đất cổ nhất, như một trong những địa bàn hình thành và đứng chân sớm nhất của dân tộc, nhiều thế kỷ trước kia lại là miền biên cương tổ quốc luôn chạm trán với các thế lực lấn chiếm đến từ phương Nam.

Đọc tiếp: Mấy ý kiến về phương pháp nghiên cứu các vấn đề khoa học xã hội và nhân văn xứ Nghệ